środa, 15 lipca 2026 08:37
Reklama

Kuba z Armii Krajowej

Działalność bojowa i dywersyjna Armii Krajowej wymagała posiadania przez żołnierzy podziemia odpowiedniej ilości uzbrojenia. Z racji trudności pozyskania go w warunkach okupacyjnych powszechnie używano broni z kampanii wrześniowej, zdobywano ją bądź kupowano od Niemców lub ich sojuszników, a także otrzymywano w drodze zrzutów od zachodnich aliantów.
Kuba z Armii Krajowej

Poważnym uzupełnieniem skromnych zasobów była produkcja konspiracyjna.

Tczewianin i dywersja
Produkowano nie tylko broń, ale przede wszystkim materiały wybuchowe potrzebne w działalności dywersyjnej oraz do wyrobu granatów, tzw. filipinek. W ich produkcję aktywnie zaangażowany był tczewianin Franciszek Burdak.
Franciszek Burdak urodził się w 1905 roku w Tczewie. O jego życiu w okresie przedwojennym wiemy niewiele. Był nauczycielem w Szkole Powszechnej nr 3 oraz działaczem klub sportowego Wisła Tczew. 21 listopada 1931 roku poślubił Marię Richterównę. Losy wojenne tczewianina poznaliśmy dzięki opowieści nauczycielki Ireny Gołąbkowskiej zawartej w książce K. A. Badziąga „Od Tczewa do Kopenhagi” oraz artykule Witolda Śmiśniewicza „Wytwórnia materiałów wybuchowych AK”.

Konspiracja w Warszawie
Irena Gołąbkowska spotkała Franciszka Burdaka w grudniu 1939 r. w Warszawie. Opowiedział jej, że cudem wydostał się z Tczewa, gdzie był poszukiwany przez gestapo za „działalność antyniemiecką”, czyli przynależność do związku opiekującego się Polakami mieszkającymi na terenie Wolnego Miasta Gdańska. Pracował w firmie budowlanej przy budowie lotniska, jednocześnie należał do konspiracji niepodległościowej. Gestapo przyszło go aresztować i tylko dzięki odwadze i przytomności umysłu udało mu się uciec do Warszawy. Tam poświęcił się wyłącznie pracy konspiracyjnej. Wykorzystując jego doskonałą znajomość języka niemieckiego
został skierowany do pracy o specjalnym charakterze. Wśród szerokiego wachlarza jego działalności, jednym z wielu obowiązków było zakupywanie chemikali potrzebnych do produkcji materiałów wybuchowych. Pracował dla konspiracyjnej wytwórni szedytu przy ul  Asfaltowej 15.

Produkcja granatów
Chemik Tadeusz Śmiśniewicz z 12-osobową grupą konspiracyjną rozwiną dużą produkcję szedytu służącego przede wszystkim do wypełniania granatów. Początkowo służący do jego stworzenia, łatwo dostępny chloran potasu kupowano w aptekach, sklepach i firmach handlowych. Ale dość szybko materiał ten zreglamentowano i można go było zdobyć jedynie w niemieckich hurtowniach na podstawie fałszywych zapotrzebowań. W tym momencie wkraczał Franciszek Burdak i wykorzystując znajomość języka niemieckiego dokonywał transakcji. Wielkość produkcji przy ul. Asfaltowej mogła osiągnąć około 9–10 ton, co pozwoliło na wykonanie ponad 30 tysięcy sztuk granatów, wykorzystanych potem w setkach akcji zbrojnych. Wszystko odbywało się bez komplikacji do feralnego 4 (5) stycznia 1943 roku.

Aresztowany przez gestapo
Witold Śmiśniewicz w swoim artykule podał krótką informację o likwidacji wytwórni przy ul. Asfaltowej 15. W styczniu 1943 roku została ona pośpiesznie zlikwidowana w związku z zagrożeniem, jakie powstało przez wpadkę w dniu 4 stycznia, jednego z jej pracowników, «Kuby», przy zakupie w niemieckiej centrali handlowej chloranu potasu na źle sfałszowane zapotrzebowanie. Autor nie mógł ustalić personaliów „Kuby”, pozostałe dziesięć osób z grupy było mu znanych. Dzięki opowieści Ireny Gołąbkowskiej wiemy, że „Kuba” to właśnie Franiszek Burdak. Podała ona więcej szczegółów jego aresztowania. 5 stycznia 1943 r. (różnica wobec artykułu Śmiśniewicza) wszedł do sklepu Neufelda przy ulicy Mazowieckiej, pozostawiając ciężarówki zaparkowane przy bocznej ulicy. Niestety, został w nim aresztowany przez gestapo. Kierowcy ciężarówek ocaleli, bo Franciszek Burdak nie zdradził ich obecności. Pozwoliło to ostrzec pozostałych członków grupy i przenieść produkcję do innego zakładu.

Rozstrzelany w Palmirach
Mieszkanie Ireny Gołąbkowskiej zostało przez Niemców przeszukane. Ona ocalała, ponieważ była poza domem, ale poszukiwano jej do końca okupacji. Pod koniec stycznia otrzymała od Burdaka gryps, w którym pisał, że mimo potwornych męczarni nie zdradził nikogo i wszyscy mogą być spokojni i pracować dalej. Prosił również o paczkę, ale niestety żadnej z przesłanych mu nie doręczono, a potem był tak skatowany, że nie mógł już jeść. W grypsie prosił też, aby Irena Gołąbkowska czuwała, by jego synowie wyrośli na porządnych ludzi i równie gorąco kochali swoją ojczyznę, jak on. 11 lutego został przewieziony z Pawiaka do Palmir i tam rozstrzelany, choć istnieją jeszcze dwie inne daty jego śmierci – 6 lutego 1943 r. i 11 listopada 1943 r. Pochowano go w Palmirach.
Za swoją działalność otrzymał odznaczenie Virtuti Militari nadesłane z Londynu na polecenie dowódcy o pseudonimie Grot (prawdopodobnie Stefan Grot – Rowecki, dowódca AK). Oznaczenie to znajduje się obecnie u Bogdana Burdaka, syna bohatera.


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

TADZIU 03.09.2013 14:15
ZNOWUSZ PISZE TEN POTOMNY BOLSZEWICKO-KOMUNISTYCZY-SOCJALISTYCZNY-FASZYSTOWSKI AGENT KOORDYNATOR DAWNY TCZEW SKOM I CO JESZCZE WYNOCHA Z TCZEWA TY DZIADZIE PROPAGANDY

LukaszB 04.09.2013 09:13
Herr Heinrich przeszkadza ci jak ktoś pisze o polksich bohaterach?

krick 04.09.2013 09:56
Dempsiu wyluzuj, bo ci pompka pęknie...

Reklama
Zapraszamy na letnie seanse Kina w Parku! Na ekranie CkiS m.in. OSTATNI WIKING I BEZ WYJŚCIA Zapraszamy na letnie seanse Kina w Parku! Na ekranie CkiS m.in. OSTATNI WIKING I BEZ WYJŚCIA Ambitne, wakacyjne kino CKiS w TczewieLetnie seanse pod gwiazdami, to już filmowa tradycja Centrum Kultury i Sztuki. W lipcu i sierpniu odwiedzicie Skandynawię za sprawą głośnej „Wartości sentymentalnej” w gwiazdorskiej obsadzie ze Stellanem Skarsgårdem oraz Elle Fanning, a także „Ostatniego wikinga” z Madsem Mikkelsenem, który wciela się w zupełnie inną rolę niż przywykliśmy. Zawitamy też do Azji za sprawą nowego filmu Park Chan- wooka pt. „Bez wyjścia”, autora głośnego „Oldboya” oraz „Służącej”. Na ostatni seans filmowy tego lata zabierzemy Was w podróż do Brazylii za sprawą „Tajnego agenta”, z Wagnerem Mourą, który dał się poznać szerszej publiczności jako Pablo Escobar w serialu „Narcos”.Na dużym ekranie zobaczycie filmy:„Wartość sentymentalna”– zdobywca Oscara w kategorii Najlepszy Film Międzynarodowy, z muzyką Hani Rani„Bez wyjścia” – historia pokazująca do czego posunie się człowiek chcący zdobyć pracę„Ostatni wiking” – mieszanka gatunków, ten film to udana komedia, dramat i trochę kina gangsterskiego z domieszką „Beatlesów”„Tajny agent” – głośny film brazylijski, łamiący granice gatunków thriller polityczny nagrodzony na festiwalu w Cannes 2025Jeśli kochasz kino, zapach ciepłego wieczoru i spotkania z ludźmi, którzy czują to samo – przyjdź, rozsiądź się wygodnie i pozwól się porwać emocjom. Kino w Parku – letnie seanse filmoweWartość sentymentalna reż. Joachim Trier17 lipca 2026 godz. 21.30Park za Centrum Kultury i Sztuki, ul. Wyszyńskiego 10, TczewBilety: 15 zł 17.07, godz. 21.30 - Wartość sentymentalna reż. Joachim TrierNajnowszy film Joachima Triera, reżysera „Najgorszego człowieka na świecie”, z nominowanymi do Oscara w kategoriach aktorskich Renate Reinsve, Stellanem Skarsgårdem, Ingą Ibsdotter Lilleaas i Elle Fanning w rolach głównych. Jeden z najczęściej nagradzanych i najważniejszych filmów tego roku, z muzyką skomponowaną przez polską kompozytorkę Hanię Rani.Siostry Nora (Renate Reinsve) i Agnes (Inga Ibsdotter Lilleaas) spotykają się ze swoim dawno niewidzianym ojcem, charyzmatycznym, niegdyś wielkim reżyserem filmowym Gustavem (Stellan Skarsgård). Proponuje on Norze, aktorce teatralnej, rolę w swoim najnowszym filmie, który ma być jego powrotem do świata filmu. Gdy dziewczyna odrzuca propozycję, ten zatrudnia młodą gwiazdę Hollywood (Elle Fanning). Teraz siostry muszą poradzić sobie nie tylko ze swoją skomplikowaną sytuacją z ojcem, ale też z amerykańską gwiazdą, która zmienia ich rodzinną dynamikę.Reżyseria: Joachim TrierObsada: Renate Reinsve, Stellan Skarsgård, Inga Ibsdotter Lilleaas, Elle Fanning czas trwania: 2 godz. 15 min Nagrody:Zdobyty Oscar: Oscar kategorii Najlepszy Film MiędzynarodowyZdobyte Złote Globy: Złoty Glob - Najlepszy aktor drugoplanowy Stellan Skarsgårdzdobyte nagrody w Cannes: Grand Prix Festiwalu - Najlepszy film Joachim Trier  Kino w Parku – letnie seanse filmoweBez wyjścia reż. Park Chan-wook24 lipca 2026 godz. 21.15Park za Centrum Kultury i Sztuki, ul. Wyszyńskiego 10, TczewBilety: 15 zł 24.07, godz. 21.15 - Bez wyjścia reż. Park Chan-wookKiedy rynek pracy jest bezlitosny, trzeba wyeliminować konkurencję. Bohater „Bez wyjścia” – nowego filmu Park Chan-wooka, twórcy „Oldboya”, „Służącej” i „Podejrzanej” – dosłownie bierze sprawy w swoje ręce. Koreański mistrz kina gatunkowego stawia niepokojąco trafną diagnozę współczesnych lęków – w swoim bezkompromisowym, autorskim stylu.Man-su (gwiazda „Squid Game”, Lee Byung-Hun) prowadzi idealne życie: stabilne zatrudnienie, rodzina, dom, dwa golden retrievery. Ale wystarczy jeden dzień, by sielanka zmieniła się w horror. Man-su traci pracę w fabryce papieru, a z nią status, męskość, tożsamość, honor i sens życia. By je odzyskać, nie cofnie się przed niczym, szczególnie że mokra robota przynosi tyle samo satysfakcji, co ta papierkowa.Choć bezlitośnie kpi z wyścigu szczurów, korporacyjnej mentalności i męskiego ego, reżyser zabiera również głos na temat współczesnego rynku pracy w dobie AI. „Bez wyjścia”, podobnie jak kultowy „Parasite”, pod warstwami czarnego humoru kryje wnikliwe obserwacje dotyczące klasowych napięć i burzliwych społecznych przemian. Pół żartem, pół serio Park Chan-wook zadaje i nam prowokacyjne pytanie: czy istnieje praca, dla której możesz zabić?Reż Park Chan-wookobsada: Lee Byung-hun, Son Ye-jin, Park Hee-soon, Lee Sung-min, Yeom Hye-ran, Cha Seung-wonprodukcja: Korea Południowa 2025czas: 139’NagrodyZłote Globy 2026Nominacje:- Najlepszy film komediowy lub musical- Najlepszy aktor pierwszoplanowy w filmie komediowym lub musicalu (Lee Byung-hun)- Najlepszy film zagranicznyFilm pokazywany na MFF Wenecja 2025 - Konkurs Główny  Kino w Parku – letnie seanse filmoweOstatni wiking reż. Anders Thomas Jensen31 lipca 2026 godz. 21.00Park za Centrum Kultury i Sztuki, ul. Wyszyńskiego 10, TczewBilety: 15 zł 31.07, godz. 21.00 - Ostatni wiking reż. Anders Thomas JensenPo czternastu latach odsiadki Anker wychodzi z więzienia z jednym celem: odzyskać zrabowaną fortunę. Problem w tym, że łup ukrył jego brat – Manfred ( Mads Mikkelsen ), który dziś przedstawia się jako John Lennon i dryfuje we własnym świecie zaburzonej tożsamości. Dla brutalnego, impulsywnego Ankera krucha psychika Manfreda to pole minowe – a zarazem jedyna droga do celu.Na tropie zaginionych pieniędzy bracia trafiają na ekipę osobliwych wyrzutków, którzy zamiast pomóc, tylko komplikują sprawy. Aby odzyskać fortunę, Anker musi reaktywować legendarny zespół The Beatles – bo tylko John Lennon zna miejsce ukrycia łupu.„Ostatni wiking” to szalona, pełna absurdu jazda bez trzymanki przez przeszłość, popękaną psychikę, braterską lojalność i świat, w którym logika przestała obowiązywać.Nagrodzony Oscarem reżyser Anders Thomas Jensen po raz kolejny udowadnia, że w duecie z Madsem Mikkelsenem tworzy filmy kultowe. Reżyseria: Anders Thomas JensenObsada: Mads Mikkelsen, Nicolas Bro, Lars Brygmann, Nikolaj Lie Kaas, Sofie Gråbøl, Bodil JørgensenRok produkcji: 2025, Kraj produkcji: DaniaCzas trwania: 105 min  Kino w Parku – letnie seanse filmoweTajny agent reż. Kleber Mendonça Filho7 sierpnia 2026 godz. 21.00Park za Centrum Kultury i Sztuki, ul. Wyszyńskiego 10, TczewBilety: 15 zł7.08, godz. 21.00 - Tajny agent reż. Kleber Mendonça Filho „Tajny agent" to jeden z najbardziej elektryzujących tytułów ostatnich lat. Nominowany do Oscara w 4 kategoriach (w tym za Najlepszy Film), zdobywca dwóch Złotych Globów, dwóch nagród w konkursie festiwalu w Cannes. Film Klebera Mendonçy Filho („Aquarius", „Bacurau"), należącego do czołówki najwybitniejszych reżyserów współczesnego kina światowego, przywołuje ducha klasycznego kina gangsterskiego. Jednocześnie brawurowo łączy wątki obyczajowe z epickim rozmachem, humor z seksapilem, nostalgię z grozą.Film Mendonçy Filho rozgrywa się w Brazylii lat 70. podczas karnawału. Zanurzone w palącym słońcu miasto Recife jest na granicy szaleństwa: w trakcie roztańczonego święta giną ludzie, gdzieś na plaży znaleziono rekina z ludzką nogą w brzuchu, a wśród tłumów krążą dwaj zabójcy z tajną misją... Kolory i radość to tylko pozory – to czasy brutalnej wojskowej dyktatury. Marcelo, bohater „Tajnego agenta", to mężczyzna przypadkowo uwikłany w sieć politycznych i kryminalnych intryg sięgających szczytów władzy. Był uczciwy, więc stał się celem skorumpowanego systemu i teraz każdy kolejny krok może kosztować go życie. Jak ocalić siebie i rodzinę w świecie brutalnej przemocy, fałszywych tożsamości, podsłuchów i kłamstw?Za rolę ostatniego sprawiedliwego w zepsutym do szpiku kości kraju Wagner Moura zdobył Złoty Glob, nagrodę w Cannes, ma też szansę na pierwszego w karierze Oscara. Znany z serialu „Narcos", „Elitarnych", czy „Civil War", aktor porusza się w labiryncie brudnych sekretów z lekkością i wdziękiem gwiazd starego Hollywood. „Tajny agent" jest hołdem dla kina Sergio Leone, Martina Scorsese i Francisa Forda Coppoli, do którego nawiązuje skalą i duchem. Mendonça Filho odświeża jednak i reinterpretuje kino gangstersko-szpiegowskie, wychodząc poza klisze i gatunkowe ramy. Widowiskowy, pasjonujący i przenikliwy, odsłania kawał prawdy nie tylko o przeszłości, ale i o naszych czasach.Reżyseria: Kleber Mendonça FilhoWystępują: Wagner Moura, Maria Fernanda Cândido, Gabriel LeoneKraj produkcji: Niemcy, Francja, Holandia, BrazyliaRok produkcji: 2025, Język oryginalny: portugalskiGatunek: dramat, thrillerCzas trwania: 161 min Nagrody:Oscary 2026: 4 nominacje: Najlepszy Film, Najlepszy Film Międzynarodowy, Najlepszy Aktor (Wagner Moura), Najlepszy CastingZłote Globy 2026: Najlepszy film zagraniczny, Najlepszy aktor pierwszoplanowy w filmie dramatycznym (Wagner Moura)MFF Cannes 2025: Najlepsza Reżyseria, Najlepszy Aktor (Wagner Moura), Nagroda FIPRESCI Kino w Parku – letnie seanse filmoweLipiec – sierpień 2026Park za Centrum Kultury i Sztuki, ul. Wyszyńskiego 10, TczewBilety: 15 zł Data rozpoczęcia wydarzenia: 17.07.2026 21:30 – Data zakończenia wydarzenia: 07.08.2026 22:30
Reklama
Reklama