Świątynie odzyskają blask

Głównym celem uchwalonej przez Sejmik uchwały jest dążenie do poprawy stanu zasobów regionalnego dziedzictwa kulturowego oraz zachowania krajobrazu kulturowego, w ramach przyjętego przez Sejmik Programu Opieki nad Zabytkami Województwa Pomorskiego na lata 2007-2010.

Finansowy zastrzyk dla parafii
Władze województwa ogłosiły konkurs na granty po raz drugi (w ub. roku przyznano 2 mln zł). Do Urzędu Marszałkowskiego wpłynęło w sumie 61 wniosków o dotację, na łączną kwotę ponad 6 mln zł. Zarząd województwa powołał specjalną komisję opiniującą wnioski o udzielenie dotacji celowych na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru zabytków oraz określił kryteria, jakimi będzie się kierować przy rozpatrywaniu wniosków. Komisja wyłoniła 15 wniosków, proponując udzielenie dotacji na ich realizację w kwocie 1 mln zł. Opracowano również listę rezerwową projektów. Zarząd województwa zdecydował o zwiększeniu budżetu o kwotę 1,3 mln zł. W sumie - ponad 2,3 mln zł dotacji zostanie przeznaczonych na remont 35 pomorskich zabytków, głównie kościołów położonych na Żuławach.
Najmocniej zastrzyk finansowy odczują parafie, w większości z małych miejscowości, gdyż wśród zwycięzców konkursu jest tylko jedna organizacja świecka (Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Miasta i Gminy Debrzno). Warunkiem przyznania dotacji było posiadanie połowy własnych środków na dane zadanie. Drugim ważnym kryterium była tzw. dostępność społeczna obiektu, który kościoły spełniają idealnie. Dlatego też komisja musiała odrzucić wnioski osób, które chciały wyremontować swoje prywatne zabytkowe domy.

Mur był już bliski zawalenia
Z kwoty ponad 2 mln zł, przyznanej przez Sejmik, 40 tys. zł trafi do parafii pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Subkowach. Dotacja zostanie przeznaczona na sporządzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich, opracowanie programu prac renowacyjnych oraz wykonanie projektu budowlanego.
- Mamy jeszcze kilka miesięcy czasu, żeby zastanowić się nad szczegółami dokumentacji, która zostanie opracowana na kilka najbliższych lat, ale na pewno uwzględnimy w niej remont muru otaczającego kościół – mówi proboszcz parafii ks. kanonik Feliks Kamecki. – Mur, który był bardzo bliski zawalenia, restaurowaliśmy także w ramach wcześniejszej dotacji, łącznie z trzema barokowymi ołtarzami, ale remontu nie dokończyliśmy. Przydałoby się także przełożyć dach na wieży, oczyścić mury kościoła i uzupełnić brakujące cegły. Odnowienia wymagają też meble z zakrystii, które liczą sobie już 300 lat.
Budowę kościoła pw. św. Stanisława rozpoczęto w XIII w., zakończono w XV w. Fundatorem świątyni był prawdopodobnie biskup włocławski Maciej. Dodatkowo w latach 1323 - 1366 w Subkowach wzniesiono pałac z kaplicą, który przez długi czas pełnił rolę drugiej rezydencji biskupów kujawskich. Co ciekawe, w podziemiach pałacu mieściło się… więzienie dla księży. Długość kościoła bez wieży wynosi 28,6 m, szerokość 8,9 m, zaś wysokość w nawie 10 m, a w prezbiterium 8,5 m. Prezbiterium posiada bardzo ciekawe sklepienie gwieździste z żebrem przewodnim. Na uwagę zasługuje barokowe wyposażenie świątyni pochodzące z I poł. XVIII w. - ołtarz główny ufundowany w 1700 r. przez biskupa kujawskiego Stanisława Szembeka; dwukondygnacyjne ołtarze boczne św. Michała Archanioła i św. Rocha przy łuku tęczowym, z kurdybanowymi antependiami datowane na ok. 1728 r.; rokokowa ambona, która powstała w latach 1772 – 1780; chrzcielnica z 1779 r.; grupa Ukrzyżowania na łuku prezbiterialnym oraz rokokowy chór muzyczny i umieszczone na nim organy. Ciekawostką w kościele jest umieszczony na południowej ścianie zegar słoneczny z 1675 r. oraz zamontowany na wieży kościoła wiatrowskaz. Umieszczona na nim data 1847 r. mówi o przeprowadzonym w tym czasie remoncie.

Co kryją podziemia...
Drugą kociewską parafią, która otrzyma grant, jest parafia pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Nowej Cerkwi (gm. Morzeszczyn). Jej proboszcz o przyznaniu dotacji dowiedział się właśnie od „Gazety Tczewskiej”.
- Jeśli te informacje się potwierdzą będę bardzo szczęśliwy – przyznaje ks. Stanisław Borzyszkowski.
Fundusze finansowe w wysokości 19,5 tys. zł zostaną przeznaczone na oczyszczenie wnętrza z zanieczyszczeń oraz wątku ceglanego, spoin i ścian kamiennych, uzupełnienie ubytków muru ceglanego oraz na odsłonięcie pierwotnego otworu okiennego lub drzwiowego. Zostanie także przygotowana dokumentacja konserwatorska.
- Na remont czeka przede wszystkim licząca siedem wieków wieża kościoła, która została poważnie uszkodzona jeszcze podczas II wojny światowej, kiedy eksplodowały pod nią cztery bomby – wyjaśnia ks. Borzyszkowski. – Chcemy też rozpocząć renowację podziemi kościoła, gdzie znajdują się groby mnichów cysterskich, w tym ostatniego przeora opactwa pelplińskiego Macieja Prądzyńskiego. Bez dotacji trudno byłoby to zrobić dla tak małej parafii jak nasza.
Opat Prądzyński po kasacji pelplińskiego klasztoru, dokonanej prze władze pruskie, został w Nowej Cerkwi proboszczem. Zmarł w 1829 r. i do końca życia miał prawo noszenia habitu, pierścienia i krzyża. Trzy lata temu na kościelnej wieży odkryto średniowieczne malowidła, o istnieniu których nikt dotychczas nie wiedział. Do dzisiejszych czasów zachowały się trzy kolory - biały, czarny i czerwony. Dawniej zdobiły one wieże kościołów co zacniejszych parafii. Świątynia o barokowym wnętrzu została wniesiona w 1312 r., na miejscu spalonego drewnianego kościółka z XIII w. Z tego czasu zachowały się czworoboczna wieża, prezbiterium, zakrystia i skarbiec. Po poważnym pożarze w 1764 r. świątyni nadano cechy stylu barokowego. Wnętrze kościoła ma wystrój barokowy i rokokowy. Ołtarz główny z trzeciej ćwierci XVIII w. ma w swym wnętrzu XVII-wieczny obraz Matki Boskiej uważany za cudowny. W górnej kondygnacji ołtarza znajduje się kamienna figura Matki Boskiej Bolesnej przeniesiona tutaj w 1802 r. z kaplicy przydrożnej we wsi Borkowo. Wewnątrz kościoła warty uwagi jest również zabytkowy żyrandol, w którym oprawki do świec zrobione są z łusek po nabojach. Mieszkańcy wsi podczas II wojny światowej zbierali je i umieszczali w żyrandolu, prawdopodobnie po to, by upamiętnić ofiary, które od nich zginęły.

Złotówki na remonty powędrują do...
Dzięki decyzji radnych odrestaurowane zostaną zabytkowe kościoły w: Choczewie, Ryjewie, Wielu, Trumiejkach, Żarnowcu, Nowej Cerkwi, Rakowcu, Brzeźnie Lęborskim, Kobylnicy, Główczycach, Borzyszkowych, Starej Kościelnicy, Kołczygłowach, Łubnie, Cyganku, Żuławkach, Tychnowach, Uniechowie, Trutnowych, Dąbrówce, Przechlewie, Różynach, Pręgowie, Konarzynach, Kończewicach, Lubieszewie, Goręcznie, Subkowach, św. Jana Chrzciciela w Chojnicach, Podwyższenia Krzyża Świętego w Pruszczu Gd., św. Jana Chrzciciela w Malborku, św. Jakuba oraz św. Piotra i Pawła w Gdańsku, a także klasztor Dominikanów w Gdańsku. Dofinansowanie dostało też Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Miasta i Gminy Debrzno na projekt remontu obwarowań miejskich z XIV w. Najwięcej pieniędzy trafi do kościołów na Żuławach. Rekordową kwotę, bo aż 381,5 tys. zł na remont dachu, otrzyma Parafia Katolicka Obrządku Greckokatolickiego (bizantyjsko-ukraińskiego) pw. Św. Mikołaja w Cyganku.