Taka nietypowa sytuacja 1 sierpnia miała miejsce po raz pierwszy. Ale precedens już był przy okazji innej rocznicy, a mianowicie 13 grudnia, gdy też dwukrotnie upamiętniano tragiczną datę w historii Polski, wprowadzenia ponurego czasu stanu wojennego. Ale czy należy się w tym doszukiwać sensacji? 1 sierpnia o godz. 12 świętowali przedstawiciele samorządów miasta i powiatu, harcerze, kombatanci i mieszkańcy. O godz. 17 po prostu tczewianie. 

Bagnet na broń!

Popołudniowa uroczystość 1 sierpnia to pomysł członków Dawnego Tczewa. O potrzebie świętowania tej rocznicy mówił jego szef Łukasz Brządkowski. Przed obeliskiem w parku Kopernika zebrali się mieszkańcy, przedstawiciele różnych grup społecznych. Złożono kwiaty, zapalono znicze, było kilka refleksji. Uczestnicy zaśpiewali pieśń „Bagnet na broń” , napisana przez żołnierzy powstańczego pułku „Baszta” - Hej chłopcy, bagnet na broń, długa droga, daleka przed nami, mocne serce, a w ręku karabin, granaty w dłoniach i bagnet na broń.    

- Tychże powstańców w skali kraju zostało już tylko kilkuset – mówi mecenas Kazimierz Smoliński. - Odchodzą, z każdym rokiem jest ich coraz mniej. Dzisiejsze możliwości techniczne pozwalają łatwo i pięknie utrwalać ich wspomnienia. Warto wspomnieć, że od kilku lat jest obchodzony Dzień Żołnierzy Wyklętych, a cała Armia Krajowa to byli żołnierze wyklęci. Ściślej, nie tylko AK, ale i Narodowe Siły Zbrojne, których żołnierze byli jeszcze bardziej sekowani przez komunistów niż AK-owcy. Tutaj, hasło „Trzeba krzyczeć, gdy inni milczą” umieszczone przy pomniku nie ma już takiej aktualności. Ale przypomina o czasach, kiedy o powstańcach nie wolno było wspominać. Dzisiaj żyjemy w wolnej Polsce. Źle się dzieje, gdy niektóre partie, ugrupowania czy grupy społeczne zaczynają to upolityczniać. Wszyscy jesteśmy depozytariuszami pamięci o powstańcach, dlatego należy wybuch powstania świętować. Oczywiście, jak wokół każdego powstania narodowego, są kontrowersje. W 1944 r. 1 sierpnia była radość, autentyczny zryw, o czym mówią uczestnicy powstania. Gdyby nawet nie było rozkazu od organów Państwa Podziemnego, to i tak ono by wybuchło. Takie nieskoordynowane też zakończyłoby się klęską Ocena powstania z perspektywy lat jest zawsze łatwiejsza. Dopiero niedawno odkryto, że 31 lipca zapadła decyzja o zaprzestaniu walk sil pancernych na przedpolach Warszawy przez Rosjan i wycofaniu się. O tym wtedy nikt nie wiedział. Gdyby miano taką wiedzę, być może powstanie zostałoby odłożone w czasie. Ale wówczas wszyscy byli przekonani, że Rosjanie za kilka dni wejdą do Warszawy. Chcieliśmy żyć w wolnym kraju. Latem 1944 r. była podobna atmosfera jak przed wybuchem Powstania Styczniowego. Narastało przekonanie, ze do niego musi dojść. Sierpień jest miesiącem pięknych dat. Za chwile będziemy mieli 15 sierpnia – zwycięstwo nad Sowietami w 1920 r., potem rocznica Sierpnia Solidarności. Dzień 1 sierpnia też jest wspaniały, natomiast zakończenie powstania było tragiczne.

Godzina W zobowiązuje

 -Też apeluję do władz miasta, by przeniosły te uroczystości na godz. 17, bo w całej Polsce rocznica wybuchu powstania obchodzona jest właśnie o tej godzinie, godzinie W – wyjaśnia Kazimierz Smoliński. -  Tczewie przyjął się zwyczaj, że jest to godz. 12. Myślę, że właściwą godziną jest 17. Wówczas w całej Polsce wyją syreny. O godz. 12 wielu mieszkańców nie ma czasu przyjść do parku Kopernika, a chodzi o to, by jak najwięcej mogło tu dotrzeć. Dzisiejsza uroczystość o godz. 17 nie jest działaniem na przekór, czy robiona pod kątem partyjnym. Np. ja  nie mogłem przyjść w południe, bo pracowałem Wielu tutaj obecnych kolegów czy nieznajomych również mówiło, że o godz. 12, z różnych powodów, głównie z faktu, że byli pracy, nie mogli być na uroczystości wcześniejszej. Więc uroczystość popołudniu jest rozsądniejsza i mam nadzieję, że w przyszłym roku tak się już stanie. To była społeczna inicjatywa i dobrze byłoby, gdyby władze na taki apel odpowiedziały. Jeśli pozostanie tak jak jest, to może też nie będzie źle. Po prostu będą dwie uroczystości. Zresztą w innych miastach są uroczystości w kilku miejscach o różnych godzinach.