Młodzi śpiewają, a esbecy liczą auta. Festiwal muzyki religijnej Sacrosong w optyce SB

O festiwalu Sacrosong w optyce SB mówił w ostatni piątek w Fabryce Sztuk Przemysław Ruchlewski z Europejskiego Centrum Solidarności, zaproszony przez Oddział Kociewski Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego w Tczewie.

Pod opieką Wojtyły
Festiwal Piosenki Religijnej Sacrosong po raz pierwszy został zorganizowany w maju 1969 r. w kościele św. Teresy w Łodzi. Jego twórcą był salezjanin ks. Jan Palusiński, duszpasterz łódzkiego Duszpasterstwa Akademickiego „Węzeł”. Patronat nad festiwalem objął metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła, który ufundował też nagrodę i wspierał organizatorów finansowo. Ks. Palusiński dotarł do niego wiedząc, że w przeciwieństwie do większości hierarchów jest on otwarty na takie inicjatywy.
- „Jego owoce należą zarówno do dziedziny kultury, jak też do dziedziny duszpasterstwa” – mówił o Sacrosongu Jan Paweł II w 1979 r. na Skałce, po dziesięciu latach funkcjonowania festiwalu.
W 1973 r. kolejna edycja miała się odbyć w Toruniu. W bydgoskiej delegaturze Instytutu Pamięci Narodowej zachowały się dwie teczki dotyczące festiwalu.
- Jedna mówi o pracach operacyjnych SB, a druga zawiera zdjęcia z festiwalu – wyjaśnił Przemysław Ruchlewski, doktorant historii z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. - Pytałem ks. Palusińskiego, czy odczuwał inwigilację festiwalu. Odpowiedział, że dosłownie nie, ale zdarzały się incydenty, np. utrudnienia z już załatwionym wypożyczeniem reflektorów z teatru z powodu „nagłej” kontroli. Służby PRL tak bardzo chciały torpedować działania Kościoła, że często niewspółmiernie do „zagrożenia” dysponowały swoją siłą, wysyłając plutony ZOMO, milicjantów i aktywistów na religijne spotkanie dwustu osób. Tak było też z Sacrosongami.

„Kaczmarek” donosi…
Inwigilacja polegała przede wszystkim na kontrolowaniu korespondencji między księżmi, którzy przygotowywali festiwal. W aktach jest m. in. wzmianka o o. Tadeuszu Rydzyku. SB ustaliła, że redemptorysta, jako opiekun młodzieżowego zespołu muzycznego przy parafii pw. św. Józefa w Toruniu, podjął starania o wypożyczenie we wrześniu 1973 r. 90 łóżek i kompletów bielizny pościelowej z hotelu „Kosmos”. SB uniemożliwiła to.
- Do inwigilacji używano też tajnych współpracowników, wywodzących się przede wszystkim z duszpasterstwa akademickiego, w tym księży – powiedział Ruchlewski. - Sporządzano plany przedsięwzięć operacyjnych. Chodziło im o skłócanie organizatorów, o rozprzestrzenianie plotek o złej atmosferze panującej wokół festiwalu, że przychodzi na niego mało osób, a tylko tzw. dewotki. Celem SB było ograniczenie liczby uczestników, obniżenie popularności i rangi imprezy, czyli tzw. zneutralizowanie.
Eliminacje do toruńskiego Sacrosongu odbywały się w Gdyni, organizował je ks. Hilary Jastak. W działania organizacyjne festiwalu włączyli się m. in. ks. Piotr Wysga z parafii pw. Podwyższenia Krzyża Św. w Tczewie oraz ks. Franciszek Kamecki z Gniewa. Agent „Kaczmarek” – który był księdzem – doniósł m. in., że ks. Kamecki podjął się opracowania wiersza na temat Kopernika, który zostanie wykorzystany w muzyce Sacrosongu, natomiast ks. Wysga pracuje nad układem programu oraz opracowaniem zaproszeń.
- SB wiedziała o Sacrosongu bardzo wiele – stwierdził historyk. - Próbowano werbować osoby z zespołów muzycznych, ale bezskutecznie. W toruńskim Sacrosongu przez trzy dni uczestniczyło ok. 2 tys. osób. Nie było żadnych wystąpień antypaństwowych, wrogich kazań z ambony. Zaangażowano cały sztab ludzi, jakby to była duża impreza o charakterze politycznym, a nie religijnym. Powstał 20-stronicowy dokument na temat jego przebiegu, gdzie np. przez pięć stron odnotowywano rejestracje samochodów i daty ich przyjazdów pod kościoły.

Generatory ks. kustosza
Fragment piątkowego referatu gość OK ZK-P poświęcił sprawie obiektowej „Hera”, czyli rozpracowywaniu ruchu pielgrzymkowego do sanktuarium maryjnego w Piasecznie koło Gniewa. Sprawę obiektową założono w 1969 r., po uroczystościach koronacyjnych figury Matki Bożej 8 września 1968 r., i prowadzono ją do 1973 r. Brało w nich udział ponad 250 księży oraz 70 tys. pielgrzymów.
- Utrudniano pielgrzymom dotarcie do sanktuarium, jak tylko się dało – mówił Przemysław Ruchlewski. - Legitymowano ich na każdym kroku, sprawdzano skąd wypożyczano autobusy (czy przypadkiem nie z przedsiębiorstw państwowych?), zniechęcano miejscową ludność do przyjmowania pielgrzymów, zamykano drogi. Odpowiadał za to referat tczewski SB. Przez cały rok kustosz sanktuarium ks. Kazimierz Myszkowski miał prąd, ale gdy zbliżały się obchody odpustowe wyłączano go. Na wszelki wypadek ksiądz zakupił więc generatory.