Nietoperze jako atrakcja turystyczna w Gniewie

Już po raz piąty odbyła się tu inwentaryzacja nietoperzy prowadzona przez grupę naukowców i przyrodników z Akademickiego Koła Chiropterologicznego Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra” działającego przy Uniwersytecie Gdańskim.
Nietoperze z uwagi na swoją rolę w ekosystemie zasługują na szczególną ochronę. Stąd  inwentaryzacja miejsc ich występowania, dzięki której łatwiej będzie chronić tych pogromców uciążliwych owadów.

Kontrole schronień – zimowych i letnich
Na Pomorzu Gdańskim stwierdzono dotąd występowanie 17 gatunków nietoperzy. Pierwsze badania na tym terenie prowadził w okresie międzywojennym niemiecki zoolog Hans von Lüttschwager. Po wojnie nieco danych z Pomorza zgromadził też Andrzej Lech Ruprecht, najpierw samodzielnie, a następnie w ramach gromadzenia materiałów do „Atlasu rozmieszczenia ssaków w Polsce”. Większość stwierdzeń z tego okresu pochodziła z analizy wypluwek sów oraz kontroli budynków.
Pierwsze badania ilościowe obejmujące zgrupowania nietoperzy zasiedlające gdańskie fortyfikacje i skrzynki lęgowe dla ptaków prowadził w naszym regionie Alek Rachwald, obecnie doktor nauk leśnych w Instytucie Badawczym Leśnictwa w Warszawie. Koło z Gdańska zainicjowało (i kontynuuje je) systematyczne badania chiropterofauny Pomorza z wykorzystaniem najnowszych technik, tj. odłowów w sieci i detektorów ultradźwięków. Oprócz tego prowadzi tradycyjne kontrole schronień zimowych (w ramach Dekady Spisu Nietoperzy) i letnich. Zbiera także chore, ranne lub osłabione nietoperze na terenach miejskich; po udanej rehabilitacji są one wypuszczane na wolność. Tworzy również nowe schronienia przez rozwieszanie w lasach i w parkach skrzynek dla nietoperzy. Obszar badań rozszerzono na sąsiednie Pojezierze Iławskie i Pomorze Środkowe (Park Krajobrazowy „Dolina Słupi”). Badania na terenie Gniewa prowadzi dr Mateusz Ciechanowski – pracownik Uniwersytetu Gdańskiego.

Upodobały sobie... starówkę
Nietoperze szczególnie upodobały sobie gniewską starówkę. Naukowcy odwiedzają w Gniewie trzy obiekty: piwnice ruin kamienic na rogu Placu Grunwaldzkiego i ul. Kościelnej, piwnice zamku oraz stary browar przy ul. Podwale. Najwięcej, bo aż 110 osobników z czterech gatunków, nietoperzy stwierdzono w piwnicach byłego browaru na posesji Henryka Holwega. Najwięcej było nocków nettera i nocków dużych. Te ostatnie mają tu największe skupisko zimowe w regionie. Były też gacki brunatne i nocki rude. W ruinach kamienic natrafiono na 18 osobników, m. in. mroczka późnego i karlika. Na gniewskim Zamku okazało się, że rycerzy jest tam więcej niż nietoperzy. Podczas niedzielnych badań stwierdzono zaledwie trzy osobniki.
W sumie chiropterolodzy znaleźli w tym roku 131 osobników z sześciu gatunków.

Na strzelnicy – optymalne warunki
Na starej strzelnicy utrzymuje się najwięcej tych tajemniczych ssaków, gdyż izolacja termiczna tego miejsca jest najlepsza. Panują tam optymalne warunki do zimowej hibernacji jakiej zimą poddają się nietoperze – wysoka wilgotność powietrza i temperatura ok. + 5 st. C.
Pasjonaci chiropterologii w ramach współpracy - wiosną tego roku - umieszczą na terenie Gniewa trzy tablice informacyjne ze zdjęciami i opisem występujących w Gniewie gatunków nietoperzy. Jedna z nich stanie w pobliżu starego browaru i strzelnicy na ul. Podwale. Lokalizacja innych nie jest jeszcze ustalona. Tak więc nietoperze rosną do rangi kolejnej atrakcji turystycznej Gniewa. Odbędą się również zajęcia edukacyjne dla dzieci w Gniewskim Centrum Edukacji Ekologicznej.