Szlak Dolnej Wisły - jesienne wędrówki po trasach powiatu tczewskiego

Ma on swój początek w centrum Gniewa, na ul. 27 Stycznia w rejonie przystanku dworca PKS.

Z Gniewu do Tymawy
Szlak czarny idzie dalej ul. 27 Stycznia do skrzyżowania z ulicami Gdańską, Kościuszki oraz Piłsudskiego i tu skręca w lewo. Ul. Piłsudskiego dochodzimy do gniewskiego rynku, czyli Placu Grunwaldzkiego, gdzie przed ratuszem udajemy się w prawo do jego południowo-zachodniego narożnika. Obok kościoła św. Mikołaja, ul. Pod Basztą, schodzimy do biegnącej poniżej dawnych murów miejskich ul. Wiślanej. Idziemy nią w lewo i później wąską uliczką w prawo schodzimy dalej do ul. Promowej.
Przecinamy ją i szeroką drogą przez łąki dochodzimy nad Wierzycę. Przekraczamy rzekę długim drewnianym mostkiem i dalej podążamy na południe w kierunku Nicponi. Po półkilometrowym odcinku szlak dochodzi do rozdroża, na którym idziemy mniej wyraźną drogą w lewo w kierunku pojedynczych domów i Nowego Dworu.
Centrum wsi Nicponia pozostaje z prawej, a szlak mija zaniedbany budynek dworu, a następnie dochodzi do stromego zbocza doliny Wisły, czyli tzw. skarpy wiślanej. Po ponad kilometrze wchodzimy w wąwóz w miejscu zwanym Parową i jego prawym odgałęzieniem krętą trasą wspinamy się do wsi Tymawa. Leśną, a potem polną drogą wydostajemy się na szosę w północnej części wsi. Tu szlak skręca w lewo i przecina najpierw wybudowania wsi, a następnie samą wieś. Mijamy drogę wiodącą do Piaseczna, potem kościół i na rozdrożu przy cmentarzu skręcamy w lewo, w kierunku Potłowa.

Krzyż z XIX wieku i stacja pomp
Zaraz za rozdrożem odchodzimy zdecydowanie na wschód drogą w jarze wcinającym się w wierzchowinę. Łukiem w prawo sprowadza ona nad Wisłę. Teraz szlak prowadzi na południe drogą u podnóża zadrzewionej skarpy. Po niespełna kilometrze mijamy pojedyncze domy, a potem zagęszczającą się zabudowę niewielkiego Potłowa. Przy krzyżu z 1887 r. szlak wychodzi na asfaltową drogę, która schodzi z Tymawy i teraz wykorzystuje ją, by dalej biec na południe przez miejscowość Jaźwiska.
Po kolejnym kilometrze mijamy drogę z Jelnicy, a przy niej cmentarzyk z grupą zabytkowych drzew i dalej skręcamy w polną drogę w lewo. Dochodzimy do drogi poprzecznej i tu udajemy się w prawo w kierunku pompowni Opalenie. Przy stacji pomp skręcamy w lewo i idziemy wzdłuż wału, a potem wzdłuż wału lub wałem wiślanym na południowy-wschód. Na wysokości kępy drzew odcinkiem z płyt prefabrykowanych zostawiamy wał wiślany i kierujemy się do Opalenia. Mijamy wspomnianą kępę lasu, a potem obwałowaną Młyńską Strugę i ul. Lipową wkraczamy do wsi Opalenie. Naprzeciwko cmentarza i znajdującej się tam kapliczki oraz kościoła wychodzimy na asfaltową ul. Czyżewskiego. Skręcamy w lewo i idziemy przez wieś w kierunku drugiego kościoła, spotykając po drodze Żółty Szlak Opaleński. Tuż przed kościołem z prawej dochodzi ul. Warneckiego. Szlaki wchodzą na plac św. Józefa, przy którym znajduje się kościół i przystanek PKS.

Miejsca godne uwagi
Tymawa – wieś kociewska otoczona nadwiślańskimi wzgórzami, które oddzielają Tymawę od płynącej w odległości niecałych dwóch kilometrów na wschód Wisły. Na południe od miejscowości znajduje się Jezioro Tymawskie. W przeszłości Tymawa była siedzibą hiszpańskich cystersów, czyli Kalatrawensów.
Opalenie – wieś do 1918 r. znajdowała się pod administracją zaboru pruskiego; po I wojnie światowej wróciła do Polski. Miejscowość znajdowała się na trasie strategicznej linii kolejowej, którą Niemcy zamierzali rozbudować do rozmiarów magistrali. Linia ta miała wspierać logistycznie istniejące już połączenie (Berlin - Królewiec) i służyć przede wszystkim do szybkiego przerzutu wojsk i materiału wojennego na wschód. Upadek Niemiec zniweczył plany pruskiej ekspansji. Olbrzymi most na Wiśle, mający długość ponad kilometra został w 1927 - 1929 zdemontowany i na nowo wykorzystany w 1934 r. w Toruniu.
Okres 20-lecia międzywojennego był w Opaleniu powiązany z częstymi prowokacjami niemieckiego Grenzschutzu zza wschodniego brzegu Wisły. Podczas II wojny światowej most został przez Niemców prowizorycznie odbudowany w formie drewnianej konstrukcji. Po wojnie przewozy pasażerskie na trasie Smętowo Graniczne - Opalenie odbywały się jeszcze do połowy lat 50.

Dojazd
Do Gniewu, jak i do Opalenia: kursują tu autobusy PKS oraz busy prywatnego przewoźnika.