Oświadczenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Polsce w sprawie represji w Białorusi

Jako przedstawiciele i przedstawicielki społeczeństwa obywatelskiego w Polsce protestujemy przeciwko narastającej fali prześladowań prowadzonych przez reżim Aleksandra Łukaszenki wobec społeczeństwa obywatelskiego Białorusi. Wyrażamy głęboki sprzeciw wobec wymuszenia lądowania samolotu pasażerskiego na lotnisku w Mińsku i aresztowania znajdujących się na jego pokładzie Romana Protasiewicza i Sofii Sapiegi. Czyn ten, stanowiący pogwałcenie zasad Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, jest bezprecedensowym aktem państwowego terroru.

Od sierpnia 2020 roku, na fali represji po wyborach prezydenckich w Białorusi, uznanych przez społeczność międzynarodową za sfałszowane, aresztowano ponad trzydzieści pięć tysięcy osób uczestniczących w demokratycznych protestach lub z nimi sympatyzujących. Represje dotknęły działaczy i działaczki organizacji pozarządowych, niezależnych mediów, związków zawodowych. Zdarzały się też zatrzymania i pobicia osób postronnych, przypadkowych przechodniów.

Prześladowania nasilają się i mają coraz brutalniejszy charakter. Organizacje broniące praw człowieka przedstawiają dowody stosowania tortur wobec osadzonych. Zdarzają się niewyjaśnione przypadki śmierci aresztowanych i uwięzionych, jak ostatnio zatrzymanego po protestach i skazanego na 5 lat więzienia opozycyjnego działacza Witolda Aszurka. Dochodzi do samobójstw młodych osób, które nie wytrzymują presji prześladowań. Kilkanaście tysięcy obywateli i obywatelek Białorusi opuściło swój kraj w obawie o życie i zdrowie swoje i swoich bliskich.

Media niezależne są systematycznie niszczone, a dziennikarze i dziennikarki prześladowani. Ostatnim przykładem ataku na środki masowego przekazu jest zablokowanie największego niezależnego internetowego portalu informacyjnego TUT.by oraz aresztowanie członków i członkiń jego redakcji.

Artyści i artystki poddawani są represjom na bezprecedensową skalę, jedynie za wyrażenie swojego sprzeciwu wobec bezwzględnej przemocy stosowanej przez władze do tłumienia antyreżimowych protestów. Bezprecedensowym przykładem ataku na środowiska twórcze są działania białoruskich władz wobec teatru im. Janki Kupały, w którym w odwecie za zaangażowanie zespołu w protesty przeciwko sfałszowaniu wyborów, pracę straciły wszystkie osoby zatrudnione w teatrze.

Żądamy natychmiastowego uwolnienia Romana Protasiewicza i Sofii Sapiegi oraz wszystkich więźniów politycznych i osób zatrzymanych po wyborach 2020 roku. Żądamy natychmiastowego zaprzestania prześladowań i tortur. Domagamy się ukarania wszystkich osób odpowiedzialnych za ich stosowanie.

Apelujemy do polskich władz o zintensyfikowanie niezbędnej pomocy dla obywateli i obywatelek Białorusi szukających w Polsce schronienia przed represjami, w tym szczególnie o:

- dostosowanie procedur przyznawania statusu uchodźcy, tak aby zapewnić skuteczną ochronę prześladowanym,

- pomocy dla samorządów, aby mogły udzielać wszechstronnego wsparcia: prawnego, materialnego, lokalowego, psychologicznego dla przebywających na ich terenie uchodźców i uchodźczyń z Białorusi.

Apelujemy do instytucji międzynarodowych, w tym szczególnie Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i rządów państw członkowskich, by użyły wszelkich środków – włączając w to sankcje polityczne i ekonomiczne – w celu wywarcia presji na reżim Łukaszenki, by zwolnił uwięzionych, zaprzestał represji, tortur i prześladowań i umożliwił białoruskiemu społeczeństwu rozpoczęcie procesu demokratyzacji kraju.

Podpisano:

Fundacja Polityki Rozwojowej

Fundacja res Publica

Otwarta Rzeczpospolita - Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii

Stowarzyszenie Wschodnioeuropejskie Centrum Demokratyczne

Fundacja Autonomia

Fundacja Forum Obywatelskiego Rozwoju

Komitet Obrony Demokracji

Młodzieżowy Strajk Klimatyczny

Fundacja Centrum im. prof. Bronisława Geremka

Fundacja Dobra Wola

Fundacja Pole Dialogu

Fundacja Greenpeace Polska

Fundacja Akcja Demokracja

Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki

Fundacja na rzecz Praw Ucznia

Stowarzyszenie Sędziów Polskich “Iustitia”

Fundacja im. Stefana Batorego

Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych OFOP

Fundacja Bęc Zmiana

Instytut Spraw Publicznych

Stowarzyszenie Willa Decjusza

Stowarzyszenie Centrum Współpracy Polska-Wschód

Fundacja Ari Ari

Stowarzyszenia Amnesty International

Instytut Globalnej Odpowiedzialności (IGO)

Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego

Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu

Fundacja Stocznia

Centrum Stosunków Międzynarodowych

Fundacja dla Polski

Fundacja Szkoła z Klasą

Związek Stowarzyszeń Forum Lubelskich Organizacji Pozarządowych

Fundacja Edukacja dla Demokracji

Krytyka Polityczna (Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego)

Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Polska Fundacja im. Roberta Schumana

Fundacja WWF Polska

Fundacja HumanDoc

Stowarzyszenie Klon/Jawor

Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi

Stowarzyszenie Interwencji Prawnej

Fundacja Go’n’Act

Fundacja “Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego

Fundacja EkoRozwoju

Kalejdoskop Kultur

Polskie Stowarzyszenie Sprawiedliwego Handlu

Fundacja Wolności

Fundacja CultureLab

Stowarzyszenie Gazet Lokalnych

Stowarzyszenie Sputnik Photos

Fundacja Aktywności Lokalnej

Stowarzyszenie “Na Styku”

Fundacja Współpracy Kobiet, NEWW-Polska

Fundacja Ogólnopolski Strajk Kobiet

Sieć Obywatelska Watchdog Polska

Oświadczenie powstało z inicjatywy organizacji społecznych współpracujących z Grupą Zagranica, federacją polskich organizacji pozarządowych zaangażowanych we współpracę rozwojową, wspieranie demokracji, pomoc humanitarną i edukację globalną.

Na stronie ngo.pl dostępny jest formularz, przez który organizacje społeczne mogą składać podpis pod apelem.

*O sprawie wolnej Białorusi pisaliśmy też pod koniec maja br., gdy odbywał się protest dziennikarzy lokalnych, broniący przetrzymywanych więźniów politycznych w tym białorsukich dziennikarzy. Artykuł pod linkiem:

https://www.tczewska.pl/wiadomosci/20488,uczestniczylismy-w-manifestacji-w-obronie-dziennikarzy-przesladowanych-na-bialorusi

*Treść oświadczenia zilustrowano zdjęciami z protestu dziennikarzy w Warszawie