Katedra pelplińska na liście 105 najcenniejszych „pomników historii” Narodowego Instytutu Dziedzictwa

To niezwykłe wyróżnienie prezentuje bogatą i niezwykle złożoną historię Polski. Obecność w albumie wiąże się także z uznaniem wyszczególnionych zabytków, jako tzw. pomnik historii, przyznawany tylko obiektom o szczególnym znaczeniu dla polskiej kultury.

Pomnik historii to najwyższy tytuł przyznawany polskim zabytkom nieruchomym o szczególnym znaczeniu dla naszej kultury. Jest to jedna z pięciu form ochrony zabytków wymienionych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Rangę pomnika historii podkreśla fakt, że jest on ustanawiany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej specjalnym rozporządzeniem na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W treści prezydenckiego rozporządzenia wyszczególnia się cechy danego zabytku świadczące o jego najwyższej wartości, określa się precyzyjnie jego granice i zamieszcza schematyczną mapkę obiektu. Nad formalnym przebiegiem procedury czuwa Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Album „100 pomników historii” jest zwieńczeniem projektu Narodowego Instytutu Dziedzictwa w ramach programu „Niepodległa” na lata 2017-2022, wpisującego się w Obchody Stulecia Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, i jednocześnie zaproszeniem do zapoznania się z obiektami i popularyzowania ich w szerszej świadomości Polaków.

Pomniki historii to obiekty o szczególnych wartościach materialnych i niematerialnych oraz znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego naszego kraju.

Do elitarnego grona mogą dołączać obiekty architektoniczne, krajobrazy kulturowe, układy urbanistyczne lub ruralistyczne (wiejskie przyp. Red.), zabytki techniki, obiekty budownictwa obronnego, parki i ogrody, cmentarze, miejsca pamięci najważniejszych wydarzeń lub postaci historycznych oraz stanowiska archeologiczne.

Z każdym rokiem lista najcenniejszych obiektów polskiej kultury sukcesywnie powiększa się. Do dziś wyróżnienie to nadano ponad 100 zabytkom, aby symbolicznie uhonorować w ten sposób najważniejsze dla polskiej kultury obiekty na 100-lecie odzyskania niepodległości.

Narodowy Instytut Dziedzictwa i TVP Kultura od 2015 r. realizują serię filmów „Szlakiem miejsc niezwykłych - Pomniki Historii”, która na szeroką skalę popularyzuje te obiekty w odbiorze społecznym. Wszystkie odcinki można obejrzeć na stronie zabytek.pl – portalu stworzonym i administrowanym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Serwis ten w nowoczesny sposób udostępnia informacje o polskich zabytkach wraz z ich opisami, towarzyszącymi zdjęciami, atrakcyjnymi zasobami cyfrowymi oraz lokalizacją obiektów. Pełną listę pomników historii znaleźć można na stronie NID oraz na zabytek.pl.

Pomorskie pomniki historii wymienione w albumie

● Gdańsk - miasto w zasięgu obwarowań XVII w.

● Malbork - zespół zamku krzyżackiego

● Pole Bitwy na Westerplatte" pomorskie

● Pelplin - zespół pocystersko - katedralny

opr. Tomm/NID

Fot. Katedra w Pelplinie - wikimedia