Archeologiczna sensacja potwierdzona - zamek krzyżacki w Tczewie pod koparką

Tym samym potwierdziła się archeologiczna sensacja oraz teoria lokalnych historyków i archeologów z Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego. Radość miłośników historii miasta oznacza jednak twardy orzech do zgryzienia dla właściciela nieruchomości i władz Tczewa. Czy gmina miejska przejmie działkę? Jaki los czeka pozostałości gotyckiej warowni?

O sprawie odkrycia piszemy od czerwca 2009 r. Przypomnijmy, że doszło do niego podczas budowy budynku mieszkalnego. Krzysztof Jach zauważył, że koparka odkryła podczas prac średniowieczną cegłę. Tczewianin, miłośnik historii miasta – który doskonale wiedział, że według kronik, lustracji województw i przekazów pierwszych autorów piszących o historii Tczewa, w tym rejonie miał stać zamek – zaalarmował radnego Krzysztofa Kordę. Na miejscu ruszyły wykopaliska archeologiczne prowadzone przez Mirosława Jonakowskiego i Zbigniewa Sawickiego. (...)

Kiedy powstał?
W minionym roku pomorski wojewódzki konserwator zabytków zlecił przygotowanie kwerendy źródłowej o tczewskim zamku oraz ekspertyzy, która raz na zawsze określi pochodzenie i przeznaczenie odkrytych ruin. Ekspertyza została przygotowana przez prof. dr hab. Jerzego Kruppe z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, na podstawie badań archeologicznych, które odbyły się w tym rejonie miasta nie tylko w 2009 i 2010 r., ale także w 2007 i 1993 r.
- „Z analizy zgromadzonych faktów jednoznacznie wynika, że w czasie ostatnich badań archeologicznych odsłonięto relikty zabudowań średniowiecznego zamku - siedziby krzyżackich administratorów wójtostwa tczewskiego - czytamy w dokumencie. - Natrafiono na jeden z budynków usytuowanych w północno – wschodnim narożniku założenia zamkowego, stanowiącego jednocześnie narożnik ówczesnych obwarowań miejskich. Odkrycie to jest zarazem kluczowym dowodem w budzącej dotychczas wątpliwości kwestii lokalizacji zamku w okresie krzyżackim”. (...)

Konieczne dalsze wykopaliska
(...) Zdaniem autora ekspertyzy, istnieje oczywista potrzeba wyznaczenia poprzez wykopaliska granic założenia zamkowego oraz rozpoznanie rozplanowania jego wewnętrznej zabudowy, na którą składały się także zabudowania gospodarcze, jak spichlerz, czy folwark zwierzęcy. Z układu odsłoniętych murów wynika, że biegną one w kierunku ul. Zamkowej oraz na południe (gdzie na niezabudowanej działce istnieje możliwość przeprowadzenia dodatkowych prac archeologicznych).
- „Nie ulega wątpliwości, że relikty architektoniczne odkryte na omawianej parceli to część, zapewne mieszkalna, krzyżackiego zamku – pisze prof. Jerzy Kruppe. - Spodziewać się tu należy następnych obiektów murowanych, dlatego też w przyszłym szeroko zakrojonym programie wykopalisk przewidzieć należy nieodzowne, równoprawne miejsce dla terenowych badań architektonicznych”.

Wyzwanie dla miasta
Jakie będą po otrzymaniu ekspertyzy kolejne decyzje wojewódzkiego konserwatora zabytków?
- Relikty zamku są zbyt cenne, dlatego na pewno zostaną wpisane do rejestru zabytków - wyjaśnia jego rzecznik Marcin Tymiński.
(...)
Konserwator obstaje przy sugestiach zawartych w kilku pismach do Urzędu Miejskiego w Tczewie, że najlepszym rozwiązaniem dla odsłoniętych średniowiecznych reliktów byłoby przejęcie działki przez miasto oraz urządzenie skansenu archeologicznego. O wynikach ekspertyzy prezydent Tczewa dowiedział się od nas.
- Jeżeli eksperci jednoznacznie potwierdzili, iż mamy do czynienia z zamkiem, to stawia to przed nami dosyć poważne wyzwanie - przyznaje Mirosław Pobłocki. - Czekaliśmy na  końcową ekspertyzę, dlatego nie podejmowaliśmy ostatecznych kroków w tej sprawie, ale mamy przygotowane wariantowe rozwiązania tego problemu.

Wrócą do rozmów o zamianie działek?
Władze miasta próbowały już rozmawiać z właścicielem nieruchomości przy ul. Zamkowej w sprawie zamiany działek, ale do porozumienia nie doszło. W grę wchodzi też wyeksponowanie murów w planowanym w tym miejscu przez właściciela budynku, tak aby były one dostępne dla zwiedzających.
(...)
Z kolei utworzenie skansenu archeologicznego, jak sugeruje konserwator, wymagałoby zdaniem prezydenta Pobłockiego poniesienie ze strony władz miasta niemałych zobowiązań finansowych.
- Jestem gotów powrócić do rozmów z miastem o zamianie działek - deklaruje tymczasem Janusz Dziczek, właściciel nieruchomości z zamkiem.  (...)

Co dalej z odkryciem?
Krzysztof Korda, miejski radny, historyk i wiceprezes Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego, który od początku przygląda się sprawie zamku, nie ukrywa radości z tego, że badania specjalistów i wojewódzki konserwator zabytków potwierdziły to, o czym był przekonany od lat.
(...)
Co dalej z odkryciem? Zdaniem radnego Kordy możliwości jest wiele, ale przyszłość zamku trzeba rozłożyć na wiele etapów, a tym samym na lata.
- Najważniejszy etap jest za nami - uważa nasz rozmówca. - Kolejny to wpisanie obiektu do rejestru zabytków i drugi, równorzędny, zakonserwowanie pozostałości. Potem najtrudniejszy, wymagający dobrej woli obu stron, właściciela działki i prezydenta miasta oraz radnych, czyli zamiana działek. Uważam, że jest to najcenniejsze odkrycie w ostatnich latach na skalę całej Polski i powinno znaleźć się w rękach miasta. Mam nadzieję, że znajdzie to zrozumienie u władz, zwłaszcza, że dwa lata temu obchodziliśmy jubileusz miasta. Warto o tym pamiętać, że nasza historia zaczęła się właśnie w tym zakątku Tczewa.
Zdaniem radnego niezbędne jest też wyeksponowanie stanowiska i utworzenie skansenu archeologicznego. Ruiny powinny zostać pokryte np. przezroczystą pleksą, aby można było po nich chodzić, a także oznaczone tablicą z rysunkiem rekonstrukcji zamku i z opisem historycznym jego dziejów.
- Warto też poszukać pieniędzy na rekonstrukcję zamku - dodaje Krzysztof Korda.  (...)